આધુનિક યુગમાં પુસ્તકો, કોચિંગ અને અભ્યાસ સામગ્રી અભ્યાસ માટે જરૂરી છે. પરંતુ દરેક વિદ્યાર્થી માટે તે પરવડી શકે તેવું સરળ નથી. આવી સ્થિતિમાં, સરકારના| ઘણા ડિજિટલ પ્લેટફોર્મ મફત વિકલ્પો પૂરા પાડે છે. શાળાના પુસ્તકોથી લઈને ઓનલાઇન અભ્યાસક્રમ, સામગ્રી અને મોક ટેસ્ટ અહીં ઉપલબ્ધ છે. શાળા. કોલેજ અને સ્પર્ધાત્મક પરીક્ષાઓની તૈયારી કરતા વિદ્યાર્થીઓ આનો લાભ લઘુ તૈયારી કરતા વિદ્યાર્થીઓ આનો લાભ લઈ શકે છે. તેમની પહોંચ પણ વિશાળ છે. દીક્ષા પર 2.25 કરોડથી વધ શિક્ષકો-વિદ્યાર્થીઓ જોડાયેલા છે અને 579 કરોડથી વધુ શિક્ષણ સત્રો પૂર્ણ થયા છે. સ્વયં પર 5.80 કરોડથી વધ નોંધણી થઈ છે. તે જ સમયે NDLI પર 11.5 કરોડથી વધુ ડિજિટલ સંસાધનો છે.
1. દીક્ષા (DIKSHA) – ધોરણ 1 થી 12 સુધીનું શિક્ષણ
- વિગત: શિક્ષણ મંત્રાલય અને NCERT દ્વારા શરૂ કરાયેલ દીક્ષા પ્લેટફોર્મ, ધોરણ 1 થી 12 ના વિદ્યાર્થીઓ માટે પુસ્તકો, વિડિયોઝ, વર્કશીટ્સ અને અન્ય ડિજિટલ સંસાધનો પ્રદાન કરે છે. NCERT અને વિવિધ રાજ્ય બોર્ડના પુસ્તકો પર QR કોડ સ્કેન કરવાથી વિડિયોઝ અને ડિજિટલ સામગ્રી મળી શકે છે. આ સામગ્રી હિન્દી, અંગ્રેજી અને ઘણી પ્રાદેશિક ભાષાઓમાં ઉપલબ્ધ છે.
- મુખ્ય ફીચર્સ: QR Code, Video Lessons, Digital Books, Worksheets
2. સ્વયં (SWAYAM) – ધોરણથી પીજી સુધીના અભ્યાસક્રમો
- વિગત: સ્વયં ધોરણ 9 થી અનસુસ્નાતક (Post Graduation) અભ્યાસ સુધીના વિદ્યાર્થીઓ માટે ઓનલાઈન અભ્યાસક્રમો ઓફર કરે છે, જે IIT, IIM, NCERT, IGNOU, UGC જેવી સંસ્થાઓના નિષ્ણાતોએ વિકસાવ્યા છે. તેમાં વિડિયો લેક્ચર્સ, વાંચન સામગ્રી, ક્વિઝ અને ઓનલાઈન ચર્ચા શામિલ છે. આ અભ્યાસક્રમો મફત છે; માત્ર પરીક્ષા માટે જ ફી જરૂરી છે.
- મુખ્ય ફીચર્સ: Video Lectures, Quiz, Discussions, Certification (Exam Fee)
3. NCERT – ધોરણ 1–12ના ઈ-પુસ્તકો
- વિગત: ધોરણ 1 થી 12 માટે પાઠ્યપુસ્તકો NCERT વેબસાઈટ પરથી મફત PDFમાં ડાઉનલોડ કરી શકાય છે. પુસ્તકો હિન્દી, અંગ્રેજી અને ઉર્દૂમાં છે. ઉદાહરણરૂપ પુસ્તકો પણ ઉપલબ્ધ છે, જે તમને મુશ્કેલ ગણિત અને વિજ્ઞાનના પ્રશ્નોનો અભ્યાસ કરવાની મંજૂરી આપે છે. આ સામગ્રી બોર્ડ પરીક્ષાઓ, JEE અને NEET જેવી પરીક્ષાઓની તૈયારીમાં મદદરૂપ થાય છે.
- મુખ્ય ફીચર્સ: PDF Download, Textbooks, Example Papers, JEE / NEET Preparation
4. NDLI (National Digital Library of India) – એક જગ્યાએ લાખો અભ્યાસ સામગ્રી
- વિગત: શિક્ષણ મંત્રાલયના સહયોગથી IIT ખડગપુર દ્વારા નેશનલ ડિજિટલ લાઈબ્રેરી ઓફ ઈન્ડિયા વિકસાવવામાં આવી હતી. તે શાળાના વિદ્યાર્થીઓથી લઈને સંશોધકો અને સ્પર્ધાત્મક પરીક્ષાના ઉમેદવારો સુધીના દરેકને પુસ્તકો, સંશોધન પત્રો, વિડિયો વ્યાખ્યાનો અને ભૂતકાળના પ્રશ્નપત્રોની એક્સેસ પ્રદાન કરે છે. વિદ્યાર્થીઓ વિષય, ભાષા અને અભ્યાસના સ્તર દ્વારા સામગ્રી શોધી શકે છે.
- મુખ્ય ફીચર્સ: Search, Books, Research Papers, Video Lectures
5. ઈ-પાઠશાલા (ePathshala) – ઓડિયો-વિડિયો ફોર્મેટમાં પુસ્તકો
- વિગત: ઈ-પાઠશાલા એ શિક્ષણ મંત્રાલય અને NCERT ની એક પહેલ છે. તે શાળાના વિદ્યાર્થીઓ, શિક્ષકો અને વાલીઓ માટે ડિજિટલ પુસ્તકો, ઓડિયોબુક્સ, વિડિયોઝ અને અન્ય શૈક્ષણિક સામગ્રી પ્રદાન કરે છે. તેમાં એક મોબાઈલ એપ્લિકેશન પણ છે, જે વિદ્યાર્થીઓને તેમના ફોન પર ગમે ત્યાંથી અભ્યાસ કરવાની મંજૂરી આપે છે.
- મુખ્ય ફીચર્સ: e-Books, Audio Books, Videos, Mobile App
6. પીએમ ઈ-વિદ્યા (PM eVIDYA) – ઈન્ટરનેટ વગર અભ્યાસ
- વિગત: તેનું ધ્યેય વિદ્યાર્થીઓને શૈક્ષણિક સામગ્રી પૂરી પાડવાનું છે, ખાસ કરીને મર્યાદિત ઈન્ટરનેટ એક્સેસ ધરાવતા વિસ્તારોમાં. તે દીક્ષા ડિજિટલ પ્લેટફોર્મને ટીવી ચેનલો, રેડિયો અને પોડકાસ્ટ સાથે સંકલિત કરે છે. તે ધોરણ 1 થી 12 માટે શૈક્ષણિક સામગ્રીનું પ્રસારણ કરે છે. તે સાંકેતિક ભાષા અને ઓડિયો સામગ્રી પણ પ્રદાન કરે છે.
- મુખ્ય ફીચર્સ: TV Channels, Radio, Podcasts, Sign Language, Offline Access